OFE: Ile swobody w inwestowaniu zostawi rząd

Gazeta Ubezpieczeniowa

W funkcjonowaniu otwartych funduszy emerytalnych muszą nastąpić zmiany - zapowiadają posłowie Prawa i Sprawiedliwości. Postulują ograniczenie swobody inwestowania pieniędzy otwartych funduszy emerytalnych i powstrzymanie procesu ich konsolidacji. Analitycy widzą zagrożenia w przypadku zrealizowania takich zamierzeń. Doceniają sprawę bezpieczeństwa pieniędzy emerytów, ale nie popierają postulatu ograniczenia swobody ich inwestowania.

Jak na razie plany PiS to tylko postulaty, które pojawiły się podczas rozmów przy okazji tworzenia koalicji rządowej. Czy zostaną przekute w ustawowe zapisy pokaże przyszłość. Przypomnijmy, że projekt PIS zakłada wprowadzenie zakazu inwestowania środków OFE zagranicą; wprowadzenie obowiązku informowania nadzoru o transakcjach odbiegających od cen rynkowych; ograniczenie lokowania pieniędzy OFE do papierów dłużnych mających wiarygodny rating, świadczący o dobrej kondycji finansowej ich emitenta; zniesienie opłat za zmianę funduszu; wprowadzenie zakazu pozyskiwania nowych klientów przez fundusze, które nie osiągną odpowiedniej stopy zwrotu; zwiększenie wymogów stawianych akwizytorom.

- Jak na razie problem jest czysto wirtualny. Pomija się kwestię perspektywy lepszych stóp zwrotu na rynkach zagranicznych. OFE służą inwestowaniu w określone i istniejące już instrumenty finansowe. Jeśli rzeczywiście pojawią się nowe instrumenty, to konieczna będzie ich analiza. Gdyby okazało się, że mogą przynieść wyższe stopy zwrotu niż inne przedsięwzięcia, to niczego wykluczyć nie można - ocenia dotychczasowe wypowiedzi polityków Marek Wilhelmi, rzecznik prasowy Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych, podkreślając jeszcze raz, wirtualność problemu. Rzecznik zwraca też uwagę na ryzyko inwestowania w jedną gospodarkę i konieczność prowadzenia polityki dywersyfikacji inwestycji.

Z kolei Artur Zawisza z PIS twierdzi, że łączenie się funduszy jest równoznaczne z osłabianiem konkurencji, co przyczynia się do obniżenia wysokości przyszłych emerytur. PiS nie ma zamiaru zmniejszania 5- procentowego limitu inwestowania pieniędzy OFE poza granicami kraju. Nie godzi się jednak na podniesienie tego limitu, czego od dawna domagają się przedstawiciele towarzystw emerytalnych, narzekając na brak odpowiednio dużych przedsięwzięć finansowych w kraju zapewniających wysoką stopę zwrotu. - Trzeba zrewidować politykę monetarną w Polsce. Konieczne są inwestycje środków OFE w rozwój infrastruktury przemysłowej w Polsce i budowę mieszkań - uzupełnia inny poseł lidera parlamentarnych wyborów Paweł Poncyliusz.

Natomiast mecenas Paweł Pelc specjalizujący się w problematyce systemów emerytalnych, wiceprezes Stowarzyszenia Rynku Kapitałowego UNFE, (jeden z czołowych autorów Gazety Ubezpieczeniowej w tej dziedzinie) przypomina: - Jednym z fundamentów nowego systemu emerytalnego jest zasada, że decyzje inwestycyjne dotyczące aktywów OFE powinni podejmować sami zarządzający. Gdy w poprzedniej kadencji SLD przeforsował ustawę o przejęciu przez Skarb Państwa zobowiązań ZUS z tytułu nieprzekazanych składek do OFE, to Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE protestowało przeciwko przyjętym w niej rozwiązaniom na wszystkich etapach procesu legislacyjnego, wskazując, że narusza ona podstawy systemu emerytalnego poprzez zastąpienie zarządzających w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych przez państwo, które przekazywać miało zamiast gotówki z tytułu nieprzekazanych składek obligacje. Nie oznacza to, że środki OFE nie mogą wspomóc rozwoju budownictwa, alena zasadzie decyzji podejmowanych przez samych zarządzających, jeżelina rynku pojawią sie odpowiednio atrakcyjne listy zastawne. Mec. Paweł Pelc uzupełnia, że podaży tych instrumentów służyć może w szczególności realizacja programu Rodzina na swoim, który opiera się na wsparciu kredytu hipotecznego na mieszkania społeczne (poręczenia i dopłaty do kosztów obsługi), zaś banki mogłyby pozyskiwać środki na zwiększoną akcję kredytową w tym zakresie emitując odpowiednio dużo listów zastawnych, które mogłyby być atrakcyjnym instrumentem dla OFE.

- W założeniach reformy emerytalnej przewidywano, że środki OFE będą stymulowały rozwój gospodarczy w Polsce, inwestując w polskie przedsiębiorstwa czy pożyczki dla samorządów. Inną kwestią jest, czy te środki w naszym kraju są i będą prawidłowo lokowane. Warto wspomnieć, że duże OFE nie inwestują zwykle w mniejsze spółki, dlatego konieczne byłoby wsparcie ze strony ministra skarbu, który jest w stanie zaoferować duże, rentowne przedsiębiorstwa - uważa Marek Węgrzanowski z Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej S.A. - Obecna struktura aktywów OFE jest pochodną uwarunkowań prawnych i warunków makroekonomicznych, a także ograniczonej konkurencji na tym rynku - uzupełnia Marek Węgrzanowski.

Natomiast Ryszard Petru, główny ekonomista banku BPH uważa, że fundusze emerytalne zmuszane do inwestowania na polskiej giełdzie sztucznie napędzają koniunkturę. Gdyby doszło do spadku na giełdzie, fundusze emerytalne nie będą zabezpieczone akcjami na innych rynkach Europy. - Podstawowa zasada inwestowania polega na tym, by nie chować wszystkich pieniędzy w jednym worku - przypomina Ryszard Petru. Ocenia on, że system emerytalny działa w Polsce w miarę dobrze, a zrealizowanie propozycji PiS może prowadzić do niższych stóp zwrotu dla funduszy, a tym samym niższych świadczeń emerytalnych w przyszłości.

- Celem reformy emerytalnej jest zapewnienie odpowiednich oszczędności członkom OFE, a rolą państwa w tym systemie ochrona interesów członków OFE, jako strony słabszej w relacjach z zarządzającymi OFE, czyli z PTE, w tym m. in. ochrona konkurencji na rynku OFE - podkreśla mec. Paweł Pelc.

Sygnały, jakie padły ostatnio z ust przedstawicieli PiS wskazują, że jest to przynajmniej początek - na razie medialnej debaty - na temat podstawowej kwestii jaką jest ustalenie celu inwestowania środków zgromadzonych w funduszach emerytalnych, a jest ich już ponad 80 miliardów złotych! Jeśli pieniądze te mają tylko zapewniać zysk i bezpieczeństwo przyszłym emerytom, to bezsprzecznie należałoby podnieść poziom inwestowania w instrumenty zagraniczne. Jeśli mają być wykorzystane w kraju w celu np. rozwoju infrastruktury czy choćby mieszkalnictwa, to muszą pojawić się odpowiednie przedsięwzięcia gospodarcze np. publiczno-prawne inwestycje zapewniające wysoką stopę zwrotu. Wydaje się, że dyskusji nie da się już uniknąć, zwłaszcza, że zwycięska partia stawia bardziej na państwo niż na wolny rynek.

Lokowanie w instrumenty finansowe
Politykę lokacyjną otwartych funduszy emerytalnych ograniczają limity inwestycyjne, ściśle określające rodzaj i ilość instrumentów finansowych, w jakie mogą być lokowane środki OFE. Limity są powiązane bezpośrednio z ryzykiem jakie niesie za sobą lokowanie w określone grupy instrumentów.
Inwestowanie w poszczególne kategorie lokat podlega dodatkowym ograniczeniom ilościowym. Nie podlegają limitom inwestycje w obligacje Skarbu Państwa i bony skarbowe.
Aktywa OFE mogą być lokowane między innymi w:
• obligacje, bony i inne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski oraz pożyczki i kredyty udzielane tym podmiotom
• obligacje i inne papiery wartościowe gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także depozyty, kredyty i pożyczki przez nie gwarantowane
• depozyty bankowe i bankowe papiery wartościowe
• akcje spółek notowanych na regulowanym rynku giełdowym
• listy zastawne
• obligacje i inne dłużne papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego i obligacje innych podmiotów.

Ścisły nadzór państwa
Rynek otwartych funduszy emerytalnych poddany jest ścisłemu nadzorowi państwa.
• Nadzór realizowany przez Komisję Nadzoru odbywa się zarówno poprzez wydawanie licencji nowym towarzystwom i funduszom oraz wydawanie zezwoleń na fuzje i przejęcia towarzystw lub funduszy, jak i poprzez kontrole bieżącej działalności funduszy oraz ich stanu majątkowego.
• Zezwolenie na utworzenie PTE i OFE wydawane jest po kompleksowej analizie wniosku akcjonariuszy.
• Organ nadzoru bada m.in. statut funduszu i zarządzającego nim towarzystwa, plan organizacyjny i finansowy działalności towarzystwa na 3 lata, pochodzenie i wysokość kapitału akcyjnego towarzystwa oraz sytuację finansową wszystkich akcjonariuszy towarzystwa.